Gids · Materiaal
Wetsuit en wintersurfen in Nederland
De grootste swells van het jaar vallen samen met water van 4 tot 8 graden. Met het juiste pak en een beetje planning is dat prima te doen — mits je begrijpt hoe kou werkt.
Liever direct een advies?
De wetsuit keuzehulprekent met de actuele watertemperatuur bij jouw spot, de wind, je sessieduur en hoe snel jij het koud krijgt.
Hoe werkt een wetsuit eigenlijk?
Een wetsuit houdt je niet droog. Er komt bewust een dun laagje water tussen het neopreen en je huid, dat door je lichaam wordt opgewarmd en daarna als isolatielaag werkt. Het neopreen zelf isoleert door de miljoenen luchtbelletjes in het materiaal.
Dat verklaart meteen waarom pasvorm belangrijker is dan dikte. Zit het pak te ruim, dan wordt dat opgewarmde laagje continu ververst met koud zeewater — het zogeheten flushen — en koel je alsnog af. Een strak zittend 3/2-pak houdt je warmer dan een te ruim 4/3-pak.
Op het droge hoort een wetsuit oncomfortabel strak te zitten, met wat plooien in je onderrug en knieholtes. In het water rekt hij op. Kun je makkelijk je vuist tussen het pak en je borst steken, dan is hij te groot.
Wat betekent 5/4 of 4/3?
Het eerste getal is de dikte in millimeters rond je romp, het tweede die bij je armen en benen. Rond de romp zitten je vitale organen en wil je maximale isolatie; bij armen en benen wil je juist bewegingsvrijheid om te kunnen peddelen. Een 5/4 is dus 5 mm op de romp en 4 mm op de ledematen.
| Watertemperatuur | Wetsuit | Accessoires |
|---|---|---|
| 20 °C en hoger | Shorty 2/2 of 3/2 | Geen |
| 17 – 20 °C | 3/2 mm fullsuit | Geen |
| 14 – 17 °C | 4/3 mm fullsuit | Eventueel schoenen bij lange sessies |
| 11 – 14 °C | 4/3 mm, bij lange sessies 5/4 | Surfschoenen |
| 8 – 11 °C | 5/4 mm met hood | Schoenen, handschoenen |
| Onder 8 °C | 5/4 of 6/5 mm met vaste hood | Schoenen, handschoenen, thermische onderlaag |
Richtlijn, geen wet. Merken en voeringen verschillen sterk, en je eigen koudetolerantie telt zwaar mee. Zit je tussen twee diktes in? Kies de dikkere als je vaak lang blijft.
Handen, voeten en hoofd
Je verliest via je uiteinden relatief veel warmte, en het zijn precies de lichaamsdelen die je nodig hebt om te functioneren. Gevoelloze vingers betekent dat je je board niet goed vasthoudt en moeite hebt met opdrukken bij de take-off.
- Surfschoenen vanaf ongeveer 12 tot 14 graden. Kies ze strak: te ruime schoenen lopen vol water en werken averechts. Split-toe geeft meer grip op je board, round-toe is warmer.
- Handschoenen vanaf ongeveer 11 graden. Dit is de accessoire waar mensen het langst tegenstribbelen omdat je gevoel voor je board afneemt. Na één sessie zonder bij 6 graden ben je meestal om.
- Cap of hood vanaf ongeveer 10 graden. Ook nuttig tegen surfer's ear: koud water dat herhaaldelijk je gehoorgang in spoelt kan op termijn botgroei veroorzaken. Oordopjes zijn goedkoop en voorkomen dat.
Onderkoeling: het echte risico
Dit is het belangrijkste deel van deze gids. Onderkoeling is in de Noordzee een reëel risico en het verloopt sluipend.
De signalen, in volgorde
- 1. Rillen. Je lichaam produceert warmte door spiertrekkingen. Dit is het eerste signaal — nog niet alarmerend, wel een teken dat de klok tikt.
- 2. Onhandige handen. Je kunt je rits niet meer pakken, je vingers voelen als houtjes.
- 3. Moeite met praten. Slissen, moeilijk uit je woorden komen.
- 4. Afnemend beoordelingsvermogen. Hier zit het gevaar. Je gaat verkeerde keuzes maken en je merkt het zelf niet. Sommige mensen krijgen zelfs een warm gevoel en willen juist langer blijven.
- 5. Stoppen met rillen. Dit is géén verbetering. Het betekent dat je lichaam de energie niet meer heeft om warmte te produceren. Dit is een noodsituatie.
Vuistregel: zodra je bij stap 1 of 2 bent, ga je eruit. Niet "nog één golf".
Zo plan je een wintersessie
- Spreek vooraf een tijd af met jezelf. Bij 5 graden is 45 tot 60 minuten voor de meeste mensen genoeg, ook met een goed pak. Zet desnoods een alarm in de auto.
- Ga niet alleen. Niet alleen vanwege verdrinkingsrisico, maar ook omdat iemand moet kunnen zien dat jij niet meer helder bent.
- Eet vooraf. Je lichaam heeft brandstof nodig om warmte te maken. Een sessie op een lege maag koel je merkbaar sneller af.
- Leg alles klaar in de auto. Droge kleding, muts, handdoek, warme drank in een thermosfles. Na afloop ben je te onhandig om nog te zoeken.
- Kleed je snel om. De koudste momenten zijn niet in het water maar erna, op de parkeerplaats in de wind. Een changing robe of poncho helpt enorm.
- Warm langzaam op. Een gloeiend hete douche direct na een koude sessie voelt geweldig maar is niet verstandig: het stuurt koud bloed vanuit je ledematen naar je kern. Bouw de temperatuur op.
- Giet nooit warm water in je pak op het strand. Het voelt heerlijk, maar het spoelt je opgewarmde laagje weg en je koelt daarna sneller af.
Je pak laten meegaan
Een goed winterpak is een investering van een paar honderd euro. Met wat zorg gaat het meerdere seizoenen mee.
- Spoel na elke sessie met koud zoet water. Zout kristalliseert en tast het neopreen aan.
- Nooit in de zon of de droger. UV en hitte breken neopreen af. Hang hem binnen of in de schaduw.
- Hang hem dubbelgevouwen over een brede hanger, niet op de schouders. Neopreen rekt uit onder zijn eigen natte gewicht.
- Binnenstebuiten drogen, daarna omdraaien.
- Rits met zorg. De rits is bijna altijd het eerste dat kapotgaat. Spoel hem en gebruik af en toe waxstick.
- Plas niet in je pak. Iedereen doet het, maar urine tast de lijm en het voering-materiaal aan en de geur gaat er nooit meer helemaal uit.
Waarom je het toch doet
Op een grijze dinsdag in januari staat er 1,2 meter met offshore wind, is het water 5 graden en ligt er niemand in het water. Geen drukte, geen gedoe om golven, alleen jij en een kust die er 's winters compleet anders uitziet. Voor veel Nederlandse surfers zijn dat de beste sessies van het jaar — en het is precies de reden dat een goed winterpak het beste stuk materiaal is dat je kunt kopen.